Thấu hiểu cảm xúc

Cảm xúc của con là thật – Hãy lắng nghe trước khi phản ứng

Đôi khi, cảm xúc của trẻ trôi qua rất nhanh, nhưng khoảnh khắc ấy lại để lại “dấu ấn” lâu dài trong lòng con.

Hãy tưởng tượng cảm xúc của trẻ như những đám mây trên bầu trời: có mây trắng nhẹ nhàng, có mây xám nặng trĩu. Với người lớn, những “cơn mưa nhỏ” ấy có thể chẳng đáng kể, còn với trẻ, đó có thể là cả một cơn bão. Việc cha mẹ xem nhẹ hoặc bỏ qua cảm xúc ấy chẳng khác nào nói với con: “Con không được cảm thấy như vậy”. Điều này vô tình khiến trẻ học cách giấu kín cảm xúc, thay vì được học cách hiểu và diễn đạt chúng.

Vậy nên, thay vì phản ứng ngay bằng câu “Có gì đâu mà buồn” hay “Đừng khóc nữa”, hãy hỏi rằng:

“Con có thể kể cho ba mẹ nghe chuyện gì đang làm con cảm thấy như vậy không?”

Vì sao việc thấu hiểu cảm xúc “nhỏ” của con lại quan trọng?

Theo thuyết gắn bó của John Bowlby, khi trẻ cảm nhận được tình yêu thương vô điều kiện, sự quan tâm và thấu hiểu từ những người chăm sóc chính, con sẽ xây dựng niềm tin vững chắc vào bản thân và thế giới xung quanh. Nhờ đó, trẻ trở nên tự tin, học cách tạo lập mối quan hệ lành mạnh, đồng cảm với người khác và quản lý cảm xúc một cách khéo léo (McLeod, 2025)

Ngược lại, nếu thường xuyên xem nhẹ cảm xúc của con, trẻ có thể gặp khó khăn trong việc diễn đạt cảm xúc, dẫn đến dễ bùng nổ hoặc thu mình, giảm khả năng đồng cảm với người khác và hình thành niềm tin sai lệch rằng “cảm xúc là yếu đuối, không nên bộc lộ”. Một đứa trẻ biết mình được yêu thương sẽ mạnh mẽ hơn, dám thử thách bản thân và khám phá thế giới xung quanh.

Làm sao để đồng hành cùng với cảm xúc của con?

1. Dừng lại để lắng nghe

   Khi con đang bộc lộ cảm xúc, hãy tạm dừng việc đang làm, nhìn vào mắt con và để con thấy mình đang được chú ý thật sự.

2. Đặt câu hỏi mở

   Thay vì hỏi “Con có buồn không?”, hãy hỏi “Con đang cảm thấy thế nào?” hoặc “Chuyện đó khiến con nghĩ gì?”. Câu hỏi mở giúp trẻ diễn đạt nhiều hơn.

3. Gọi tên cảm xúc của con

   Ví dụ: “Mẹ thấy con đang thất vọng vì không được chơi tiếp”. Việc này giúp trẻ học cách nhận diện cảm xúc và tìm từ để diễn đạt.

4. Chia sẻ câu chuyện của chính mình

   Đôi khi, kể cho con nghe bạn cũng từng buồn, tức giận hay lo lắng sẽ giúp con thấy rằng cảm xúc là điều bình thường, ai cũng có.

Hiểu con là trao cho con quyền được cảm nhận

Khi một đứa trẻ cảm thấy cảm xúc của mình được tôn trọng, con sẽ học cách tôn trọng cảm xúc của người khác. Và đó chính là nền tảng cho sự đồng cảm, vững vàng và hạnh phúc sau này.

Tài liệu tham khảo

McLeod, S. (2025, April 20). John Bowlby’s attachment theory. Simply Psychology.